Villalago
AbruzzenEen stenen dorp, aan de flank van een berg geklemd, met huizen die op bogen rusten en daaronder een groen meer en een grot waar men de slangenheili…

Een stenen dorp dat halverwege is blijven staan, met vervallen huizen, de resten van een klokkentoren en het Lago di Scanno eronder. Frattura Vecchia is het dorp dat de aardbeving van 1915 bijna helemaal verwoestte en dat de bewoners verlieten om zich iets verder naar het zuiden opnieuw op te bouwen.
Een stenen dorp dat halverwege is blijven staan, met vervallen huizen, de resten van een klokkentoren en het Lago di Scanno eronder. Frattura Vecchia is het dorp dat de aardbeving van 1915 bijna helemaal verwoestte en dat de bewoners verlieten om zich iets verder naar het zuiden opnieuw op te bouwen.
Het is een kern van Scanno, maar zijn geschiedenis is helemaal die van de bergen: herders op de trekweide, vrouwen die thuisbleven en een prehistorische aardverschuiving die de plek zijn naam gaf en het meer schiep.
Frattura ligt op de westelijke hellingen van het Genzana-massief, tussen 1.260 en 1.307 meter hoogte, boven het Lago di Scanno. De twee dorpen van Frattura, het oude en het nieuwe, worden omringd door de toppen van de Genzana, de Rognone, de Serra Leardi en de Rava en overzien het meer. Je bereikt ze via de provinciale weg die bij het meer van de SR 479 aftakt; van hier beginnen veel paden.

De gele route volgt de wegen en verbindt Frattura Vecchia met de plekken in de buurt; de stippellijn is de korte verbinding van de weg naar de plek.
Gegevens: © OpenStreetMap-bijdragers (ODbL) · Reliëf van AWS Terrain Tiles (SRTM, EU-DEM en andere open bronnen).De naam herinnert aan een geologisch feit: in de prehistorie maakte een grote aardverschuiving zich los van de Monte Rava in de Genzana-groep en versperde de rivier Tasso, waardoor het Lago di Scanno ontstond. De aardverschuiving schiep duizenden jaren geleden het meer dat vandaag het symbool van de streek is, en van dat verschijnsel heeft Frattura (breuk) zijn naam.

De nederzetting ontstaat in de middeleeuwen, toen de versterking van Frattura door de graven Di Sangro in gang werd gezet en daarna aan het klooster van Montecassino werd afgestaan. Het leven draaide om de schapenhouderij: de mannen vertrokken met de kudden op de trekweide naar Apulië, en de vrouwen bleven om de huizen en de velden te bewaken.
Op 13 januari 1915 verwoestte de grote aardbeving van de Marsica, met het epicentrum bij Avezzano, een groot deel van het dorp. De reden ligt in de plek: de oude nederzetting stond dicht bij de afbraaknis van de prehistorische aardverschuiving, op een bodem van puin dat de aardbevingsgolven versterkt, en de naburige dorpen hadden minder schade.
De slachtoffers waren ongeveer de helft van de inwoners: bijna iedereen die in het dorp was, kwam om, meestal vrouwen en kinderen, omdat de mannen met de kudden ver weg waren. De cijfers van de inwoners en de doden wisselen van tekst tot tekst, maar allen vertellen dezelfde tragedie.
Van het oude dorp zijn de ruïnes overgebleven. Enkele stenen huizen zijn gerenoveerd, en vanaf de eenentwintigste eeuw is het dorp opgewaardeerd door het herstel van de best bewaarde huizen. Bij de ingang van de kern vind je een stenen fontein en een aan de Madonna gewijde kapel; het bovenste deel is het zwaarst beschadigd, met de resten van de huizen en de klokkentoren van de oude kerk San Nicola, die in 1915 instortte.
Onder de monumenten zijn een drinkbak uit de negentiende eeuw, een kruis en een gedenkteken voor de aardbeving van 1915. Je moet van buiten kijken en op de paden blijven: de vervallen gebouwen kunnen instabiel zijn.



Het nieuwe dorp werd verder naar het zuiden, op een andere uitloper van de Monte Rava, tussen 1932 en 1936 herbouwd. De kerk San Nicola werd in 1920 in Frattura Nuova opnieuw gebouwd, in neoromaanse stijl, en bewaart een klok uit de vijftiende eeuw uit de oude kerk; het feest van de patroonheilige wordt in september gevierd.
In Frattura wordt de witte boon verbouwd, ook broodboon genoemd, een inheemse soort die in de sagne a pezze en als bijgerecht wordt gebruikt.

Het dorp diende als filmdecor: in 1956 werden hier enkele scènes van de film Uomini e lupi met Silvana Mangano en Yves Montand opgenomen en in 2002 enkele scènes van Un viaggio chiamato amore van Michele Placido.
Vanaf Frattura beginnen veel paden voor wandelen, paardentoerisme en fietstoerisme, richting Genzana en naar de beschermde gebieden: het natuurreservaat Monte Genzana e Alto Gizio en het Nationaal Park Abruzzen, Lazio en Molise. Je moet met water en geschikte schoenen komen.
Vanuit het dorp daalt men af naar het Lago di Scanno en het dorp Scanno; verderop, met de auto, liggen de Sagittario-kloof en het Lago di San Domenico.
Het dorp ligt in de hoogte en bezoek je het best van mei tot oktober, waarbij juni en september tot de aangenaamste maanden behoren; in de winter vereisen de bergwegen voorzichtigheid. Hieronder vind je maand na maand wat je kunt verwachten.
Een inheemse soort, ook broodboon genoemd, die in de sagne a pezze, ook «tocconelle» genoemd, en als bijgerecht of in de salade wordt gebruikt.
Een dorp dat je van buiten bekijkt en vertelt.
De stenen huizen zonder dak en de resten van de klokkentoren van de oude kerk San Nicola, in het bovenste deel van de kern, het zwaarst beschadigde.
Bij de hoofdingang van de oude kern zijn een stenen fontein en een aan de Madonna gewijde kapel overgebleven.
Een monument herinnert aan de aardbeving van de Marsica van 1915 en haar slachtoffers.
Vanaf Frattura beginnen veel routes voor wandelen, paardentoerisme en fietstoerisme, naar het reservaat en het park.
De verhalen en de typische dingen van Frattura.
Frattura dankt zijn naam aan de prehistorische aardverschuiving van de Monte Rava, die de rivier Tasso versperde en het Lago di Scanno vormde.
De patroonheilige van Frattura is de heilige Nicolaas, gevierd in september; de oude kerk stortte in 1915 in en de nieuwe werd in 1920 gebouwd.
Beste tijd: van mei tot juli en van september tot oktober. De balken laten zien hoe geschikt de maand is: hoe hoger, hoe beter.
In de hoogte met sneeuw: de bergwegen vereisen voorzichtigheid.
Nog winter in de hoogte: korte dagen en weinig mensen.
De dooi: paden en wegen kunnen nog vochtig zijn.
Het groen keert terug op de hellingen: een goede tijd om te wandelen.
Vol groen en lange dagen: een van de mooiste maanden voor de paden.
In de hoogte is het ook 's zomers fris: je wandelt goed.
De frisheid van de hoogte is een weldaad vergeleken met de hitte in het dal.
Een maand met grote toeloop richting Scanno: je moet vroeg komen.
Zacht licht en minder mensen: aangename dagen.
Feesten en tradities Feest van de heilige Nicolaas, in Frattura Nuova
De bossen ontvlammen, en het meer zie je van bovenaf tussen de kleuren.
Korte dagen en kou in de hoogte: je kiest beter iets anders.
Kou en korte dagen: bergwegen die je met voorzichtigheid berijdt.
Ansichtkaarten uit de omgeving, met de afstand hemelsbreed.
De frisheid van de hoogte maakt het dorp en de paden ook in de warme maanden aangenaam.
De bossen ontvlammen en het meer zie je van bovenaf: het meest gefotografeerde seizoen.
Het is de oude kern van Frattura, een kern van Scanno, verlaten na de aardbeving van 1915 die hem grotendeels verwoestte; het dorp werd verder naar het zuiden herbouwd onder de naam Frattura Nuova.
Meer lezen: De aardbeving van 1915Op de westelijke hellingen van het Genzana-massief, tussen 1.260 en 1.307 meter hoogte, boven het Lago di Scanno: je bereikt het via de provinciale weg die bij het meer van de SR 479 aftakt.
Meer lezen: Waar Frattura Vecchia ligtDoor een prehistorische aardverschuiving van de Monte Rava, die de rivier Tasso versperde en het Lago di Scanno vormde.
Meer lezen: De naam komt van een aardverschuivingDe aardbeving van de Marsica van 13 januari verwoestte een groot deel van het dorp: ongeveer de helft van de inwoners kwam om, meestal vrouwen en kinderen, omdat de mannen met de kudden ver weg waren.
Meer lezen: De aardbeving van 1915Ja, van buiten en op de paden blijvend: bij de ingang staan een fontein en een kapel; de ruïnes in het bovenste deel kunnen instabiel zijn, daarom betreedt men de gebouwen niet.
Meer lezen: De ruïnes en de herstelde huizenHet nieuwe dorp, verder naar het zuiden op een andere uitloper van de Monte Rava tussen 1932 en 1936 herbouwd, met de kerk San Nicola.
Meer lezen: Frattura Nuova, de kerk en de boonEen inheemse bonensoort, ook broodboon genoemd, die in de sagne a pezze en als bijgerecht wordt gebruikt.
Meer lezen: Frattura Nuova, de kerk en de boonIn 1956 enkele scènes van «Uomini e lupi» met Silvana Mangano en Yves Montand en in 2002 enkele scènes van «Un viaggio chiamato amore» van Michele Placido.
Meer lezen: Een plek als voor de filmVan mei tot oktober, waarbij juni en september tot de aangenaamste maanden behoren; in de winter vereisen de bergwegen voorzichtigheid.
Meer lezen: Wanneer je moet gaan, maand voor maand